Η χρηματοδότηση των 65 εκατ. ευρώ από το ΥΠΕΝ είναι μια ευκαιρία που πρέπει να αξιοποιηθεί με ώριμη πρόταση και συγκεκριμένα έργα
Οι συνεχείς διακοπές νερού στον Δήμο Διονύσου ταλαιπωρούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις και φανερώνουν ένα πρόβλημα που δεν λύνεται μόνο με την αποκατάσταση της κάθε βλάβης.
Τα συνεργεία του Δήμου δίνουν καθημερινά τη δική τους μάχη και η προσπάθειά τους πρέπει να αναγνωρίζεται. Όμως άλλο πράγμα η άμεση επισκευή ενός αγωγού και άλλο η οργανωμένη αναβάθμιση ενός παλιού και κατακερματισμένου δικτύου.
Ο Δήμος χρειάζεται να περάσει από τη διαχείριση της βλάβης στην πρόληψη. Να γνωρίζει πού χάνεται το νερό, ποια τμήματα του δικτύου έχουν φτάσει στα όριά τους, ποιες εγκαταστάσεις καταναλώνουν υπερβολική ενέργεια και ποια έργα πρέπει να προηγηθούν.
Αυτό απαιτεί σχέδιο, τεχνική προετοιμασία και συνεργασία. Δήμος, δημοτικές παρατάξεις, ΕΥΔΑΠ, Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και αρμόδιες υπηρεσίες πρέπει να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι. Το νερό δεν προσφέρεται για μικροπαραταξιακές αντιπαραθέσεις. Είναι θέμα καθημερινότητας, δημόσιας υγείας, πολιτικής προστασίας και οικονομικής λειτουργίας της περιοχής.
Πρώτα πρέπει να γνωρίζουμε την πραγματική κατάσταση
Δεν μπορεί να σχεδιαστεί η επόμενη ημέρα, εάν δεν υπάρχει πλήρης εικόνα για τη σημερινή.
Χρειάζεται μια ενιαία τεχνική αποτύπωση του δικτύου ύδρευσης και των επτά Δημοτικών Ενοτήτων: Αγίου Στεφάνου, Άνοιξης, Διονύσου, Δροσιάς, Κρυονερίου, Ροδόπολης και Σταμάτας.
Η αποτύπωση πρέπει να απαντά σε απλά, αλλά κρίσιμα ερωτήματα:
Πόσο νερό προμηθεύεται συνολικά ο Δήμος από την ΕΥΔΑΠ και από άλλες πηγές; Πόσο καταναλώνεται και πόσο τιμολογείται; Πού εμφανίζονται οι μεγαλύτερες απώλειες; Πόσες βλάβες καταγράφονται κάθε χρόνο και σε ποια σημεία επαναλαμβάνονται; Ποια τμήματα του δικτύου είναι παλαιότερα και ποια πρέπει να αντικατασταθούν κατά προτεραιότητα;
Η επίσημη οικονομική ανάλυση των χρήσεων ύδατος για την Αττική καταγράφει εκτιμώμενες απώλειες ύδρευσης 23% στον Δήμο Διονύσου. Το στοιχείο αυτό πρέπει να επικαιροποιηθεί και να αναλυθεί ανά περιοχή. Δεν αρκεί ένας συνολικός αριθμός. Πρέπει να γνωρίζουμε πού ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα.
Χρειαζόμαστε, επομένως, ένα πραγματικό ισοζύγιο νερού. Από την είσοδο στο δημοτικό δίκτυο μέχρι το υδρόμετρο κάθε καταναλωτή.
Από τις έκτακτες επισκευές στην προληπτική διαχείριση
Ο Δήμος έχει ήδη αποκτήσει μια βάση πάνω στην οποία μπορεί να χτίσει. Σε ένα μέρος του Δήμου μας έχουν εγκατασταθεί ψηφιακοί υδρομετρητές, συστήματα αυτόματης ανάγνωσης, σταθμοί διαχείρισης πίεσης και εξοπλισμός παρακολούθησης της ποιότητας.
Τώρα χρειάζεται απολογισμός. Πόσες διαρροές εντοπίστηκαν; Πόσο νερό εξοικονομήθηκε; Περιορίστηκαν οι βλάβες; Μειώθηκε το λειτουργικό κόστος; Τι προβλήματα παρουσιάστηκαν κατά την εφαρμογή;
Με βάση τα αποτελέσματα, η τηλεμετρία και ο τηλεέλεγχος πρέπει να επεκταθούν σταδιακά σε ολόκληρο τον Δήμο. Με αισθητήρες πίεσης και παροχής, έλεγχο της στάθμης των δεξαμενών, ζώνες παρακολούθησης του δικτύου και άμεση ειδοποίηση όταν εντοπίζεται ασυνήθιστη κατανάλωση.
Έτσι μια διαρροή μπορεί να εντοπίζεται πριν εξελιχθεί σε μεγάλη βλάβη. Και το συνεργείο θα γνωρίζει πού πρέπει να επέμβει, χωρίς να αναζητεί το πρόβλημα σκάβοντας σε διαφορετικά σημεία.
Η τεχνολογία υπάρχει. Το ζητούμενο είναι να εφαρμοστεί παντού με ενιαίο σχεδιασμό.
Η ποιότητα του νερού πρέπει να είναι απολύτως διαφανής
Οι κάτοικοι δικαιούνται να γνωρίζουν την ποιότητα του νερού που φτάνει στο σπίτι ή στην επιχείρησή τους.
Ο Δήμος πρέπει να δημιουργήσει στην ιστοσελίδα του μια μόνιμη και εύχρηστη ενότητα, όπου θα δημοσιεύονται όλες οι εργαστηριακές αναλύσεις. Ανά Δημοτική Ενότητα, σημείο δειγματοληψίας και ημερομηνία.
Όχι συγκεντρωτικά και δυσνόητα αρχεία που δύσκολα μπορεί να βρει ή να καταλάβει ο πολίτης. Χρειάζεται καθαρή παρουσίαση των αποτελεσμάτων, των ορίων που προβλέπει η νομοθεσία και των ενεργειών που γίνονται όταν εμφανίζεται κάποια απόκλιση.
Η διαφάνεια προστατεύει τον πολίτη και τον ίδιο τον Δήμο. Περιορίζει την ανασφάλεια και δεν αφήνει χώρο σε φήμες ή αυθαίρετες ερμηνείες.
Λιγότερες απώλειες σημαίνουν και χαμηλότερο ενεργειακό κόστος
Το νερό έχει και σημαντικό ενεργειακό κόστος. Για να αντληθεί, να αποθηκευτεί, να μεταφερθεί και να διατηρηθεί στην απαιτούμενη πίεση καταναλώνεται ηλεκτρική ενέργεια.
Όταν το δίκτυο χάνει νερό, δεν χάνεται μόνο ένας πολύτιμος φυσικός πόρος. Χάνονται και τα χρήματα που δαπανήθηκαν για την αγορά και τη μεταφορά του.
Χρειάζεται ενεργειακός έλεγχος σε όλες τις εγκαταστάσεις ύδρευσης: γεωτρήσεις, αντλιοστάσια, δεξαμενές και συστήματα πίεσης. Να καταγραφεί η κατανάλωση κάθε εγκατάστασης και να εντοπιστούν οι πιο ενεργοβόρες μονάδες.
Στη συνέχεια μπορεί να διαμορφωθεί ένα πρόγραμμα αντικατάστασης παλαιών αντλιών, εγκατάστασης σύγχρονων αυτοματισμών και ρυθμιστών στροφών, καλύτερης διαχείρισης της πίεσης και αξιοποίησης φωτοβολταϊκών όπου αυτό είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτό.
Ο στόχος πρέπει να είναι μετρήσιμος: πόσα κυβικά νερού θα εξοικονομηθούν και πόσες κιλοβατώρες θα μειωθούν κάθε χρόνο.
Η πρόσκληση των 65 εκατ. ευρώ και η προθεσμία της 11ης Σεπτεμβρίου
Αυτές τις ημέρες υπάρχει μια συγκεκριμένη δυνατότητα χρηματοδότησης που ο Δήμος Διονύσου οφείλει να εξετάσει σοβαρά και να αξιοποιήσει.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει απευθύνει νέα πρόσκληση, συνολικού ύψους έως 65 εκατ. ευρώ, προς Δήμους και ΔΕΥΑ όλης της χώρας για έργα ύδρευσης και αντιμετώπισης της λειψυδρίας. Η προθεσμία υποβολής αιτημάτων λήγει την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου 2026.
Η προθεσμία είναι ασφυκτική. Το πρώτο ερώτημα, συνεπώς, είναι αν ο Δήμος Διονύσου έχει ήδη προετοιμάσει και υποβάλει τεκμηριωμένο αίτημα.
Εάν έχει υποβληθεί πρόταση, είναι χρήσιμο να παρουσιαστούν δημόσια τα βασικά στοιχεία της: ποια έργα περιλαμβάνει, ποιες περιοχές αφορά, ποιο είναι το ύψος της χρηματοδότησης και ποιος ο βαθμός τεχνικής ωριμότητας.
Αν ο φάκελος βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της προετοιμασίας, πρέπει να ολοκληρωθεί άμεσα, σε συνεννόηση με το ΥΠΕΝ και την ΕΥΔΑΠ. Οι αρμοδιότητες στο δίκτυο της περιοχής είναι σύνθετες και δεν υπάρχει περιθώριο να υποβληθούν έργα που αργότερα θα αποδειχθούν μη επιλέξιμα ή ανεφάρμοστα.
Τι μπορεί να περιλαμβάνει μια ολοκληρωμένη πρόταση
Ο Δήμος δεν χρειάζεται έναν κατάλογο ασύνδετων έργων. Χρειάζεται ένα συνεκτικό σχέδιο που θα απαντά στις πραγματικές ανάγκες της περιοχής.
Ανάλογα με τους όρους επιλεξιμότητας της πρόσκλησης και την τεχνική τεκμηρίωση, πρέπει να εξεταστούν:
- η κατασκευή ή αναβάθμιση δεξαμενών αποθήκευσης και εφεδρείας,
- η αντικατάσταση προβληματικών τμημάτων του δικτύου,
- η επέκταση της τηλεμετρίας και του τηλελέγχου σε όλες τις Δημοτικές Ενότητες,
- η εγκατάσταση συστημάτων παρακολούθησης στάθμης, παροχής και πίεσης,
- η δημιουργία ζωνών ελέγχου για τον γρήγορο εντοπισμό των διαρροών,
- η αξιοποίηση γεωτρήσεων και μη πόσιμου νερού για επιτρεπόμενες χρήσεις,
- η συλλογή βρόχινου νερού σε δημοτικά κτήρια και κοινόχρηστους χώρους,
- η εγκατάσταση συστημάτων οικονομικής άρδευσης για το δημοτικό πράσινο.
Στον Δήμο Διονύσου υπάρχει και μια επιπλέον διάσταση: η πυροπροστασία.
Η περιοχή διαθέτει εκτεταμένο περιαστικό δάσος και έχει πληρώσει βαρύ τίμημα από τις πυρκαγιές. Ο σχεδιασμός πρέπει να εξετάσει δεξαμενές πυρόσβεσης, υδροστόμια, ασφαλή σημεία ανεφοδιασμού πυροσβεστικών οχημάτων και εναλλακτικές πηγές μη πόσιμου νερού, όπου αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν νόμιμα και με ασφάλεια.
Η ύδρευση και η πυροπροστασία είναι διαφορετικές λειτουργίες. Στον δικό μας Δήμο, όμως, δεν μπορούν να σχεδιάζονται χωρίς συντονισμό.
Ένας εφαρμόσιμος οδικός χάρτης για τον Δήμο
Η αντιμετώπιση του προβλήματος μπορεί να οργανωθεί σε έξι καθαρά βήματα.
Πρώτο βήμα: άμεση ολοκλήρωση και υποβολή του αιτήματος χρηματοδότησης προς το ΥΠΕΝ έως τις 11 Σεπτεμβρίου, με σαφή περιγραφή έργων, τεκμηριωμένο προϋπολογισμό και συνεννόηση με την ΕΥΔΑΠ.
Δεύτερο βήμα: πλήρης χαρτογράφηση του δικτύου, των δεξαμενών, των αντλιοστασίων, των γεωτρήσεων, των συχνών βλαβών και των παλαιών αγωγών.
Τρίτο βήμα: κατάρτιση ισοζυγίου νερού για κάθε Δημοτική Ενότητα, ώστε να γνωρίζουμε τις πραγματικές απώλειες και τις αιτίες τους.
Τέταρτο βήμα: επέκταση της τηλεμετρίας, των ψηφιακών υδρομετρητών και της αυτοματοποιημένης παρακολούθησης του δικτύου, με αξιοποίηση της εμπειρίας από τη Δροσιά.
Πέμπτο βήμα: ενεργειακός έλεγχος των εγκαταστάσεων και πρόγραμμα μείωσης της κατανάλωσης, με συγκεκριμένο οικονομικό στόχο.
Έκτο βήμα: δημόσιο πενταετές πρόγραμμα έργων, με προτεραιότητες, κόστος, πηγές χρηματοδότησης, χρονοδιάγραμμα και ετήσιο απολογισμό προόδου.
Για να προχωρήσουν όλα αυτά χρειάζεται μια μικρή κοινή ομάδα εργασίας, με στελέχη του Δήμου, τεχνικούς συμβούλους, εκπροσώπους της ΕΥΔΑΠ και του ΥΠΕΝ. Χρειάζεται επίσης τακτική ενημέρωση του Δημοτικού Συμβουλίου και των πολιτών.
Όχι για να δημιουργηθεί άλλη μία επιτροπή. Για να υπάρχει συγκεκριμένος υπεύθυνος, χρονοδιάγραμμα και αποτέλεσμα.
Να συμφωνήσουμε στα βασικά
Στο θέμα του νερού μπορούμε να συμφωνήσουμε στα αυτονόητα: λιγότερες βλάβες, μικρότερες απώλειες, διαφανείς έλεγχοι ποιότητας, χαμηλότερο ενεργειακό κόστος και περισσότερη ασφάλεια για την περιοχή.
Η δημοτική αρχή έχει την ευθύνη της πρωτοβουλίας. Οι δημοτικές παρατάξεις, οι τοπικοί φορείς και οι ενεργοί πολίτες μπορούν να συμβάλουν με προτάσεις και συνεργασία. Το ΥΠΕΝ και η ΕΥΔΑΠ πρέπει να δώσουν την τεχνική και χρηματοδοτική υποστήριξη που απαιτείται.
Η πρόσκληση των 65 εκατ. ευρώ είναι μια άμεση ευκαιρία. Δεν λύνει μόνη της όλα τα προβλήματα, μπορεί όμως να χρηματοδοτήσει έργα που ο Δήμος έχει ανάγκη. Αρκεί να υπάρχει ώριμη πρόταση.
Η πρώτη απάντηση που περιμένουμε είναι συγκεκριμένη: κατατέθηκε το αίτημα του Δήμου Διονύσου και ποια έργα περιλαμβάνει;
Από εκεί και πέρα, ας κάνουμε το επόμενο βήμα μαζί. Με στοιχεία, καθαρές αρμοδιότητες και ένα σχέδιο που δεν θα εξαντλείται στην επόμενη επισκευή, αλλά θα προετοιμάζει το δίκτυο για τα επόμενα χρόνια.
Νεκτάριος Πίλτσης
Ενεργός πολίτης του Δήμου Διονύσου
