Γίνεται με σχέδιο, έλεγχο και συνεργασία
Η καθαριότητα είναι ένα από τα πιο απλά και ταυτόχρονα πιο δύσκολα κριτήρια με τα οποία οι πολίτες αξιολογούν καθημερινά έναν Δήμο.
Δεν χρειάζονται ειδικές γνώσεις για να καταλάβει ένας κάτοικος εάν η πλατεία της περιοχής του είναι καθαρή, εάν τα πεζοδρόμια είναι προσβάσιμα, εάν γύρω από τους κάδους συσσωρεύονται απορρίμματα ή εάν ένας εμπορικός δρόμος παρουσιάζει εικόνα εγκατάλειψης.
Η καθαριότητα είναι ζήτημα ποιότητας ζωής. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας. Είναι ζήτημα ασφάλειας. Στον Δήμο Διονύσου, με την εκτεταμένη βλάστηση, την πτώση φύλλων και πευκοβελόνων και τις αυξημένες ανάγκες της αντιπυρικής περιόδου, είναι και ζήτημα πολιτικής προστασίας.
Είναι, όμως, και ζήτημα τοπικής οικονομίας.
Ένας βρώμικος εμπορικός δρόμος αποθαρρύνει τον καταναλωτή. Μια πλατεία που δεν καθαρίζεται συστηματικά χάνει την ελκυστικότητά της. Η εικόνα γύρω από τα καταστήματα επηρεάζει την εμπειρία του επισκέπτη, την παραμονή του στην περιοχή και τελικά τη λειτουργία της τοπικής αγοράς.
Ως Πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Διονύσου, αλλά κυρίως ως άνθρωπος που ζει και δραστηριοποιείται στον τόπο, πιστεύω ότι η συζήτηση πρέπει να φύγει από τις γενικές διαπιστώσεις και να περάσει στις συγκεκριμένες λύσεις.
Ο Δήμος Διονύσου δεν είναι μία ομοιόμορφη πόλη. Διαθέτει επτά Δημοτικές Ενότητες, μεγάλες αποστάσεις, διαφορετικό οικιστικό χαρακτήρα και διαφορετικές ανάγκες.
Άλλες απαιτήσεις έχουν τα εμπορικά κέντρα του Αγίου Στεφάνου και της Άνοιξης, άλλες οι κεντρικές πλατείες της Δροσιάς, άλλες οι περιοχές με έντονη δενδροκάλυψη στον Διόνυσο και άλλες οι αραιότερα δομημένες γειτονιές της Σταμάτας και της Ροδόπολης.
Επομένως, η λύση δεν μπορεί να είναι ένα ενιαίο πρόγραμμα για όλους. Χρειάζεται διαφοροποιημένος σχεδιασμός, αντικειμενικά κριτήρια και καθαρή κατανομή ευθυνών.
Μια σοβαρή προκαταρκτική προσέγγιση για τον καθαρισμό των οδών και των κοινόχρηστων χώρων προτείνει τη διαίρεση του Δήμου σε πέντε επιχειρησιακούς τομείς. Κάθε τομέας πρέπει να διαθέτει συγκεκριμένο επόπτη, σταθερό συνεργείο, όχημα και καθημερινό πρόγραμμα.
Παράλληλα, όλοι οι δρόμοι και οι κοινόχρηστοι χώροι πρέπει να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες προτεραιότητας.
Οι κεντρικές πλατείες, οι εμπορικοί δρόμοι, οι στάσεις, ο σταθμός, οι λαϊκές αγορές και τα σημεία μεγάλης επισκεψιμότητας πρέπει να καθαρίζονται καθημερινά.
Οι βασικοί οικιστικοί δρόμοι, τα σχολεία και οι αθλητικοί χώροι πρέπει να καλύπτονται δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα.
Οι δευτερεύουσες οδοί και οι αραιές γειτονιές πρέπει να εντάσσονται σε σταθερό κυλιόμενο πρόγραμμα, ώστε κάθε κάτοικος να γνωρίζει πότε θα καθαριστεί η περιοχή του.
Δεν πρέπει να υπάρχουν «ξεχασμένοι» δρόμοι. Δεν πρέπει, όμως, να παρουσιάζουμε ως ισότητα την εφαρμογή της ίδιας συχνότητας σε περιοχές με εντελώς διαφορετικές ανάγκες.
Η πραγματική ισότητα σημαίνει δίκαιη κατανομή πόρων, με βάση τις ανάγκες κάθε περιοχής.
Για να λειτουργήσει ένα τέτοιο σύστημα απαιτείται συνδυασμός ανθρώπων και μηχανημάτων. Χρειάζεται χειρωνακτικός καθαρισμός, μικρά σάρωθρα για πλατείες και στενούς δρόμους, μεγαλύτερο σάρωθρο για βασικούς άξονες, πλυστικό όχημα και ένα κινητό συνεργείο άμεσης επέμβασης.
Ένα επικίνδυνο θραύσμα στον δρόμο δεν μπορεί να περιμένει δύο ημέρες. Μια μεγάλη ρύπανση σε κεντρική πλατεία πρέπει να αντιμετωπίζεται την ίδια ημέρα. Μια λαϊκή αγορά πρέπει να αποκαθίσταται αμέσως μετά τη λήξη της και όχι όταν βρεθεί διαθέσιμο συνεργείο.
Χρειάζονται συγκεκριμένοι χρόνοι απόκρισης και έλεγχος της τήρησής τους.
Χρειάζεται επίσης ψηφιακή παρακολούθηση. Κάθε δρόμος, πλατεία, στάση και κοινόχρηστο σημείο πρέπει να καταγραφεί σε ψηφιακό χάρτη. Κάθε εργασία πρέπει να έχει ώρα έναρξης και ολοκλήρωσης. Τα οχήματα πρέπει να διαθέτουν GPS και τα συνεργεία να καταγράφουν τις εργασίες και τα εμπόδια που συνάντησαν.
Όχι για να δημιουργήσουμε ένα σύστημα ασφυκτικής επιτήρησης των εργαζομένων, αλλά για να γνωρίζει η διοίκηση και ο πολίτης τι προγραμματίστηκε, τι εκτελέστηκε και τι έμεινε πίσω.
Ο Δήμος πρέπει κάθε μήνα να δημοσιοποιεί απλούς δείκτες:
Πόσο ποσοστό του προγράμματος εκτελέστηκε; Πόσα αιτήματα αντιμετωπίστηκαν έγκαιρα; Πόσα παράπονα καταγράφηκαν; Ποια μηχανήματα ήταν διαθέσιμα; Πόσο κόστισε η λειτουργία;
Η διαφάνεια δεν αποτελεί επικοινωνιακή πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση σωστής διοίκησης.
Πριν, πάντως, ληφθούν αποφάσεις για προσωπικό, αγορά εξοπλισμού ή αναθέσεις, ο Δήμος πρέπει να γνωρίζει τα πραγματικά δεδομένα.
Πόσα χιλιόμετρα δρόμων καθαρίζει; Πόσες είναι οι πλατείες και οι στάσεις; Πόσο προσωπικό διαθέτει πραγματικά; Ποια μηχανήματα λειτουργούν; Πόσο κοστίζει σήμερα η υπηρεσία; Ποιες ενεργές συμβάσεις υπάρχουν;
Χωρίς αυτές τις απαντήσεις, κάθε οικονομική εκτίμηση παραμένει προκαταρκτική.
Δεν χρειάζονται ιδεολογικές αντιπαραθέσεις για το εάν όλα θα γίνουν από τον Δήμο ή όλα θα ανατεθούν σε ιδιώτες.
Χρειάζεται αντικειμενική σύγκριση.
Ο Δήμος οφείλει να διατηρεί τον σχεδιασμό, την εποπτεία, την τεχνογνωσία, έναν βασικό κορμό προσωπικού και την άμεση επέμβαση. Εξωτερική υποστήριξη μπορεί να αξιοποιείται για μηχανικό εξοπλισμό, ειδικές εργασίες και εποχικές αιχμές, μόνο όμως με σαφείς όρους, ελέγχους και πληρωμή βάσει πραγματικού αποτελέσματος.
Μαζί με το επιχειρησιακό σχέδιο απαιτείται και νέος Κανονισμός Καθαριότητας.
Ένας Κανονισμός που θα καθορίζει με σαφήνεια τι υποχρεούται να κάνει ο Δήμος, τι ο κάτοικος και τι η επιχείρηση.
Οι επιχειρήσεις οφείλουν να διαχειρίζονται σωστά χαρτοκιβώτια, συσκευασίες και απορρίμματα. Οι κάτοικοι οφείλουν να μην εγκαταλείπουν ογκώδη και κλαδέματα όπου και όποτε τους εξυπηρετεί. Ο Δήμος, όμως, οφείλει προηγουμένως να παρέχει λειτουργικό σύστημα, σαφείς οδηγίες, προγραμματισμένα ραντεβού και πραγματική δυνατότητα νόμιμης απόθεσης.
Οι πολίτες δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ως άλλοθι για τις αδυναμίες της δημοτικής υπηρεσίας. Ούτε, όμως, ο Δήμος μπορεί να διατηρήσει μόνος του καθαρή μια περιοχή όταν οι κανόνες παραβιάζονται συστηματικά.
Η καθαριότητα είναι πρώτα ευθύνη του Δήμου. Η διατήρησή της, όμως, είναι υπόθεση όλων μας.
Για αυτό προτείνω τη δημιουργία ενός Συμφώνου Καθαριότητας για τον Δήμο Διονύσου, με τη συμμετοχή του Δήμου, του Εμπορικού Συλλόγου, των σχολείων, των συλλόγων, των επιχειρήσεων και των κατοίκων.
Ο Εμπορικός Σύλλογος μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά σε μια οργανωμένη καμπάνια ενημέρωσης και αυτοδέσμευσης της τοπικής αγοράς. Όχι με γενικά συνθήματα, αλλά με συγκεκριμένες πρακτικές για τη διαχείριση συσκευασιών, την τήρηση ωραρίων απόθεσης και την προστασία των κοινόχρηστων χώρων.
Ο στόχος δεν είναι να αναζητήσουμε ακόμη έναν υπεύθυνο για το πρόβλημα. Είναι να δημιουργήσουμε ένα σύστημα που θα λειτουργεί κάθε ημέρα, σε κάθε γειτονιά και σε κάθε Δημοτική Ενότητα.
Να περάσουμε από τις αποσπασματικές παρεμβάσεις στο σταθερό πρόγραμμα. Από τις γενικές υποσχέσεις στους μετρήσιμους στόχους. Από την αλληλοεπίρριψη ευθυνών στη συνεργασία με σαφείς ρόλους.
Ο Δήμος Διονύσου μπορεί να γίνει πρότυπο.
Όχι επειδή δεν θα υπάρχουν προβλήματα, αλλά επειδή θα διαθέτει σχέδιο, ανθρώπους, μέσα, έλεγχο και μία κοινωνία που συμμετέχει.
Νεκτάριος Πίλτσης
Πρόεδρος Εμπορικού Συλλόγου Διονύσου
Ενεργός Δημότης
